Κυριακή, 20 Απριλίου 2008

Ανατομία στο φαινόμενο Μπερλουσκόνι


Ανατομία στο φαινόμενο Μπερλουσκόνι
Tου Τακη Καμπυλη
Οταν ρώτησαν τον Μακιαβέλι πώς μπορεί κανείς να γίνει ηγεμόνας, αυτός απάντησε: «Με την ικανότητα, την τύχη αλλά και με την ωμότητα». Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι διαθέτει εμφανώς το τελευταίο. Αλλωστε, έχει ειπωθεί πως η κυνικότητά του απελευθερώνει τα μεγάλα εκλογικά ακροατήρια.
Ο Μπερλουσκόνι είναι όλα. Ηλικιωμένος και νέος, γόης και πατέρας, μια κινητή συναίρεση των πάντων. Και πάνω απ’ όλα είναι επιχειρηματίας. Κι αυτό κάθε άλλο παρά απωθητικό είναι, όπως λέει ο Γιάννης Βούλγαρης (αναπληρωτής καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο), σε μία χώρα όπου η επιχειρηματικότητα είναι διάχυτη και στην παράδοσή της και στο παρόν της.
Το «φαινόμενο Μπερλουσκόνι» ενδημεί πλέον όχι ως «ακραίο» και μάλλον επιβεβαιώνονται όσοι εκτιμούσαν πως ο «Καβαλιέρε» δεν θα ήταν προσωρινός στην πολιτική σκηνή. Ιδίως τώρα που δείχνει ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης της παλιάς Χριστιανοδημοκρατίας, η οποία σήμερα υπό τον Μπερλουσκόνι είναι σαφώς σε πιο ευνοϊκή συγκυρία: «Σήμερα η ιταλική Δεξιά, λέει ο Γιάννης Βούλγαρης, δεν βρίσκεται υπό την πίεση των κομμουνιστών αλλά και δεν έχει τον μεταρρυθμιστικό και λαϊκό χαρακτήρα του Καθολικισμού. Η μετάβαση από τη Χριστιανοδημοκρατία στον καθαρόαιμο συντηρητισμό γίνεται και στην Ιταλία όπως και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Δεξιά. Με έντονους τους τόνους του λαϊκισμού».
Ηττα της Αριστεράς
Ο Νίκος Κλειτσίκας (http://www.nikosklitsikas.gr/) είναι από τους ελάχιστους Ελληνες που έζησαν από πολύ κοντά τη σύγκρουση με τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι στις προηγούμενες εκλογές του 2006 (http://www.nikosklitsikas.gr/elezioni06_gr.html). Ηταν συντονιστής του επιτελείου Πολιτικής Στρατηγικής Επικοινωνίας του Αμερικανού Frank Luntz για την κεντροαριστερή συμμαχία του Ρομάνο Πρόντι. Θα χαρακτηρίσει τη νέα νίκη Μπερλουσκόνι ως «ήττα της Αριστεράς», όχι τόσο διότι δεν κατάφερε να συσπειρώσει γύρω της τους συμμάχους του 2006, αλλά επειδή «δεν κατάφερε να προβάλει ένα διαφορετικό προφίλ, μια συνολική και σύγχρονη πρόταση διακυβέρνησης. Αντίθετα, το εκλογικό σώμα είδε μία πολιτική ομοιομορφία, μία αποπολιτικοποίηση των κοινωνικών ζητημάτων και τον κομματικό ανταγωνισμό να επικεντρώνεται στην καλύτερη τεχνοκρατική αντίληψη».
Οι Ιταλοί ψηφοφόροι, λοιπόν, είδαν αυτό που πολύ εύστοχα ο Economist περιέγραψε ως «Μπερλουτρόνι» ή ως «Βελτρουσκόνι», ενώ πολλοί αναλυτές περιγράφουν την ιταλική σκηνή ως μια περιδιάβαση από το παρελθόν στο μέλλον αλλά χωρίς παρόν!
Πραγματικά. Η Ιταλία των 62 κυβερνήσεων από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου (μόλις 17 στη Γερμανία) έχει μία μοναδική ιδιαιτερότητα: Τα «Καθαρά Χέρια» του εισαγγελέα Ντι Πιέτρο. Είναι δύσκολο να περιγραφεί το «φαινόμενο Μπερλουσκόνι» χωρίς στάση στην περίοδο των αρχών της δεκαετίας του ’90. Καταγράφηκε η κατάρρευση του συνόλου της πολιτικής ζωής λόγω διαφθοράς -με εξαίρεση την ακροδεξιά του Φίνι επειδή ήταν μέχρι τότε στο πολιτικό περιθώριο. Ο μόνος καινούργιος πολιτικός μηχανισμός που δημιουργήθηκε είναι αυτός του Μπερλουσκόνι. Αλλά και το μέλλον φαίνεται να ανήκει στον «Καβαλιέρε» αν δεχτούμε την ανάλυση τού Κόλιν Κράουτς (καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο) περί «Μεταδημοκρατίας». (Στα ελληνικά από τις εκδόσεις ΕΚΚΡΕΜΕΣ). Οι απόψεις του Κράουτς παρότι στο σύνολό τους έγιναν δεκτές με αρκετό σκεπτικισμό, ωστόσο στο θέμα των νέων κομμάτων της «Μεταδημοκρατίας» τον 21ο αιώνα φαίνεται να φωτογραφίζουν τη νέα ιταλική Δεξιά:
«Προβάλλοντας τις σύγχρονες τάσεις στο μέλλον, το κλασικό κόμμα του 21ου αιώνα θα αποτελείται από μία αυτοαναπαραγόμενη εσωτερική ολιγαρχία, που είναι απομακρυσμένη από τη λαϊκή κινηματική της βάση, αλλά βρίσκεται σε στενή συνάφεια με ορισμένες μεγάλες εταιρείες, οι οποίες με τη σειρά τους χρηματοδοτούν την παροχή επαγγελματικών υπηρεσιών σε θέματα πολιτικού σχεδιασμού, τις σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης και τις προεκλογικές εκστρατείες, με αντάλλαγμα την ευνοϊκή μεταχείριση των συγκεκριμένων επιχειρήσεων από το κόμμα, όταν αυτό είναι στην κυβέρνηση. Μόνο ένα καθαρό παράδειγμα τέτοιου κόμματος υπάρχει: Η Forza Italia του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Τη δεκαετία του ’90 ο Μπερλουσκόνι κάλυψε αμέσως το κενό εξουσίας εμποδίζοντας τους κομμουνιστές να έρθουν στην εξουσία. Για τον σκοπό αυτόν άντλησε πόρους και δυνάμεις από το εκτεταμένο δίκτυο των επιχειρήσεών του. Στην αρχή η Forza Italia δεν είχε καθόλου μέλη και ακτιβιστές με την παραδοσιακή έννοια. Πολλές από τις λειτουργίες που συνήθως αναλαμβάνουν στα κόμματα εθελοντές, τις διεκπεραίωναν υπάλληλοι των επιχειρήσεών του. Η Forza Italia λειτούργησε αρχικά ως ένα δίκτυο επιχειρήσεων παρά ως ένα παραδοσιακό κόμμα. Δεν δημιουργήθηκε μέσα από τη συνάρθρωση και την έκφραση κοινωνικών συμφερόντων από κοινωνικές ομάδες(...)».
Οι τοπικές κοινωνίες
Ωστόσο, με τα επόμενα βήματά του, ο Μπερλουσκόνι επιδίωξε τη δημιουργία ενός κόμματος κλασικού τύπου. Αποφασιστικής σημασίας -σημειώνει ο Κράουτς- ήταν ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που στην Ιταλία λειτουργεί ως βασική γέφυρα σύνδεσης του λαού με την πολιτική και ως πηγή τροφοδότησης των κομμάτων με στελέχη. Καθώς αποκτούσε ρίζες στις τοπικές κοινωνίες, το κόμμα του Μπερλουσκόνι κατέγραψε σημαντικές επιτυχίες -εν μέρει με την αξιοποίηση των τηλεοπτικών σταθμών του αρχηγού.
Ο «Καβαλιέρε» έκανε και κάτι ακόμα: Τρεις φορές μέχρι σήμερα μπλόκαρε ελέγχους και ποινές στις εταιρείες του (για ξέπλυμα χρήματος και φοροδιαφυγή μέσω off-shore) χρησιμοποιώντας τη θέση του στην κυβέρνηση. Και αυτό έγινε όχι εν κρυπτώ, αλλά τουλάχιστον με τη μισή Ιταλία να φωνάζει εναντίον του.
Ωστόσο, ο Μπερλουσκόνι δεν έχασε. Διότι, όπως πολλοί λένε στην Ιταλία, είναι πιο εύκολο ένας πένης να συναντήσει τον Μπερλουσκόνι, από ό,τι τον κλητήρα ενός δημοτικού συμβούλου της Αριστεράς. Και αυτό, σε μια χώρα που βρίσκεται μόλις 16 χρόνια μετά τα «Καθαρά Χέρια», δεν είναι κατ’ ανάγκην το έλασσον.
Add To Facebook Add To Twitter Add To Yahoo Add To Reddit Fav This With Technorati Add To Del.icio.us Digg This Stumble This

Δεν υπάρχουν σχόλια: