Κοιτάζοντας μια ανοιχτή φλέβα της Λατινικής Αμερικής
Του Στέλιου Τσιλιούκα*
Santarem
Οι σύντροφοι μου διηγήθηκαν κάτι συγκλονιστικό. Η τεράστια έκταση της Βραζιλίας και η πρόσφατη ιστορία της δουλείας δημιουργούν μια πραγματικότητα απίθανη για τους Ευρωπαίους. Στην περιοχή του Παρά, μια επαρχία (μεγέθους ευρωπαικου κράτους) δίπλα στον Αμαζόνιο, οι υποδομές είναι ελάχιστες, η μετακίνηση και η επικοινωνία αρκετά δύσκολες εως και αδύνατες. Υπάρχουν αγροκτήματα τα οποία βρίσκονται 15-20 ώρες δύσκολου καρόδρομου χωρίς σημεία ανεφοδιασμού.
Οι τσιφλικάδες της περιοχής παρασέρνουν φτωχούς εργάτες υποσχόμενοι ένα...
καλό συμβόλαιο. Η πραγματικότητα που τους επιβάλλεται είναι τελείως διαφορετική. Η διαμονή και η διατροφή που παρέχει το αφεντικό κοστολογείται (απο τον ίδιο φυσικά) υψηλότερα απο τον μισθό του εργάτη, ο οποίος αναγκάζεται να δουλεύει αδιάκοπα σε συνθήκες ημιδουλείας υπο την απειλή ιδιωτικών μισθοφόρων-πιστολέρος.
Αυτή η μορφή εκμετάλευσης δεν αποτελεί μια ξεχασμένη-ξεπερασμένη δομή χαμένη στις ζούγκλες του Αμαζονίου καθώς οι τεράστιες εκτάσεις υπενοικιάζονται απο τους ντόπιους τσιφλικάδες σε γνωστές πολυεθνικές για την παραγωγή χαρτιού απο μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου και αιθανόλης απο ζαχαροκάλαμο. Είναι πιθανό το παμφθηνο χαρτί-υγείας που σπαταλάμε κάθε μέρα στην Ευρώπη να έχει παραχθεί υπο αυτό το καθεστώς ημιδουλείας.
Ένα εύλογο ερώτημα είναι η στάση της κεντροαριστερής κυβέρνησης Λούλα. Το κράτος κατόπιν πιέσεων έστειλε επανηλλειμένα αποστολές του υπουργείου εργασίας, στην περιοχή του Παρά για να ερευνήσουν το ζήτημα. Ο απολογισμός της έρευνας ήταν 5 νεκροί δημόσιοι υπάλληλοι απο τις σφαίρες των πιστολέρος. Οι πιέσεις απο την αντίπερα όχθη, βουλευτών που εξυπηρετούν και προασπίζονται τα συμφέροντα των πολυεθνικών και των τσιφλικάδων υπεργολάβων τους πάγωσαν τις περαιτέρω έρευνες. Οι τεράστιες αποστάσεις και η έλλειψη υποδομών αποθαρύνουν άλλους οργανισμούς απο το να καταγράψουν κσαι να καταγγείλουν αυτή την βαρβαρότητα.
Φτάσαμε μέχρι το Σανταρεμ, αρχικά σκεφτόμασταν να περάσουμε απο τον Παρά και να συναντήσουμε τους συντρόφους του MST που καταλαμβάνουν-απελευθερώνουν γη έχοντας να αντιμετωπίσουν ιδιωτικούς στρατούς και να ερευνήσουμε τα σύγχρονα κάτεργα. Τελικά δεν θα διεισδύσουμε βαθύτερα στον Παρά, θα αφήσουμε αυτή την επικίνδυνη αποστολή για συντρόφους πιο αποφασισμένους και οργανωμένους.
Οι τσιφλικάδες της περιοχής παρασέρνουν φτωχούς εργάτες υποσχόμενοι ένα...
καλό συμβόλαιο. Η πραγματικότητα που τους επιβάλλεται είναι τελείως διαφορετική. Η διαμονή και η διατροφή που παρέχει το αφεντικό κοστολογείται (απο τον ίδιο φυσικά) υψηλότερα απο τον μισθό του εργάτη, ο οποίος αναγκάζεται να δουλεύει αδιάκοπα σε συνθήκες ημιδουλείας υπο την απειλή ιδιωτικών μισθοφόρων-πιστολέρος.
Αυτή η μορφή εκμετάλευσης δεν αποτελεί μια ξεχασμένη-ξεπερασμένη δομή χαμένη στις ζούγκλες του Αμαζονίου καθώς οι τεράστιες εκτάσεις υπενοικιάζονται απο τους ντόπιους τσιφλικάδες σε γνωστές πολυεθνικές για την παραγωγή χαρτιού απο μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου και αιθανόλης απο ζαχαροκάλαμο. Είναι πιθανό το παμφθηνο χαρτί-υγείας που σπαταλάμε κάθε μέρα στην Ευρώπη να έχει παραχθεί υπο αυτό το καθεστώς ημιδουλείας.
Ένα εύλογο ερώτημα είναι η στάση της κεντροαριστερής κυβέρνησης Λούλα. Το κράτος κατόπιν πιέσεων έστειλε επανηλλειμένα αποστολές του υπουργείου εργασίας, στην περιοχή του Παρά για να ερευνήσουν το ζήτημα. Ο απολογισμός της έρευνας ήταν 5 νεκροί δημόσιοι υπάλληλοι απο τις σφαίρες των πιστολέρος. Οι πιέσεις απο την αντίπερα όχθη, βουλευτών που εξυπηρετούν και προασπίζονται τα συμφέροντα των πολυεθνικών και των τσιφλικάδων υπεργολάβων τους πάγωσαν τις περαιτέρω έρευνες. Οι τεράστιες αποστάσεις και η έλλειψη υποδομών αποθαρύνουν άλλους οργανισμούς απο το να καταγράψουν κσαι να καταγγείλουν αυτή την βαρβαρότητα.
Φτάσαμε μέχρι το Σανταρεμ, αρχικά σκεφτόμασταν να περάσουμε απο τον Παρά και να συναντήσουμε τους συντρόφους του MST που καταλαμβάνουν-απελευθερώνουν γη έχοντας να αντιμετωπίσουν ιδιωτικούς στρατούς και να ερευνήσουμε τα σύγχρονα κάτεργα. Τελικά δεν θα διεισδύσουμε βαθύτερα στον Παρά, θα αφήσουμε αυτή την επικίνδυνη αποστολή για συντρόφους πιο αποφασισμένους και οργανωμένους.
Αϊσιλάντια, Μαρανιάο 06-08-2010Απο τύχη το ταξίδι μας έριξε πάνω σε μια απο τις μεγαλύτερες ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής. Η περιοχή του Παρά, μια περιοχή του αμαζονίου είναι συγχρόνως απίστευτα πλούσια και εξαιρετικά φτωχή. Ελάχιστες υποδομές, το χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο στην Βραζιλία και το αγριότερο φαινόμενο της εργασίας σκλαβιάς. Απο κάτω κρύβει τεράστια κοιτάσματα ορυκτού πλούτου, τα ορυχεία του Carajás αποτελούν το πλουσιότερο απόθεμα σιδήρου στον κόσμο και αρκετά σημαντικά κοιτάσματα χρυσού και ουρανίουπο προς στιγμή είναι ανεκμετάλευτα.
Απο τα ορυχεία του Carajás εξάγεται το σιδηρομετάλευμα με πολύ χαμηλό κόστος εργασίας (500 R$ = 200 Euro το μήνα) και συχρόνως ανεπτυγμένα τεχνολογικά μέσα, έπειτα μεταφέρονται στο Μαρανιάο στην Αισιλάντια. Εκεί τα κοιτάσματα μετατρέπονται σε ατσάλι με την προσθήκη κάρβουνου. Αρχικά το κάρβουνο παράγονταν απο την αποψίλωση του τροπικού δάσους κατά την οποία τεράστια τρακτέρ θερίζουν όλη την βλάστηση, μετά επιλέγονται τα καλά δέντρα για ξυλεία υχηκής ποιότητας και τα υπόλοιπα μεταρέπονται σε κάρβουνο σε εργοστάσια που λέγονται « καρβουναρίας» χρησιμοποιούν παιδική εργασία και εργασία-σκλαβιά ως εργατική δύναμη.
Όταν αποψιλώθηκαν τα κοντινά δάση εφεύρανε νέο τρόπο παραγωγής κάρβουνου. Οι τεράστιες εκτάσεις πουληθήκαν-παραχωρηθήκαν απο το κράτος σε ιδιώτες και εκδιώχθηκαν οι μικροί καλλιεργητές. Έτσι αρχίσαν εντατικές μονο-καλλιέργειες ευκαλύπτου, οι οποίοι μεγαλώνουν πολύ γρήγορα, αποψιλώνονται και φυτέυται η νέα γενιά. Όμως οι ρίζες των κομμένων δέντρων παραμένουν ενεργές καθώς απορροφούν νερό και θρεπτικά συστατικά, έτσι μετά απο 2-3 γενιές ευκαλύπτων το έδαφος θα είναι νεκρή γη, όπου καμμιά καλλιέργεια δεν θα είναι εφικτή και η επαναφορά του εδάφους θα είναι σχεδόν αδύνατη απο οικονομική άποψη.
Αρχικά η εταιρεία Vale που κατείχε όλη την αλυσίδα παραγωγής σιδήρου απο τα ορυχεία Carajás εως το λιμάνι του São Luiz ήταν κρατική, απο την στιγμή που ηταν κερδοφόρα το 1997 πουλήθηκε σε ιδιώτες σε τιμή που αποσβέστηκε κιόλας απο τα κέρδη των 4 πρωτων χρονων. Σήμερα είναι μια τεράστια πολυεθνική όπου το 55,4% είναι ξένο κεφάλαιο και το 40,2 ντόπιο. Το 2008 είχε καθαρά κέρδη 13,2 δις δολάρια απο την εξαγωγή 96,5 εκατομμυρίων τόνων σιδήρου. Το 24% πήγε Κίνα, το 19% Ιαπωνία, 10% Γερμανία, 9 % Ν.κορέα, 6.7% Γαλλία και 5 % Ιταλία. Σημαντικό ποσοστό της ζωντανής εργασίας του τελικού προιόντος είναι του τύπου εργασίας-σκλαβιάς.
Το MST στην Αϊσιλάντια δεν έχει να ανιμετωπίσει μόνο μεγάλους γαιοκτήμονες που κατέχουν γη ως απόθεμα κεφαλαίου και επίδειξη κοινωνικου στάτους. Αντιμετωπίζουν το πολυεθνικό κεφάλαιο που υπενοικιάζει την γη για παραγωγή κάρβουνου και την καταστρέφει. Χαρακτηριστική αντίθεση ο οικισμός Καλιφόρνια του κινήματος, μια νησίδα αντίστασης, αγρο-οικολογίας και αξιοπρέπειας περικυκλώμένη απο μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου. Σύμμαχοι του κινήματος είναι δυο εξαιρετικοί πατέρες της Θεολογίας της απελευθέρωσης, χριστιανο-μαρξιστές, οι οποίοι ενημερώνουν και οργανώνουν τους κατοίκους ενάντια στην πολυεθνική, διεκδικώντας να σταματήσει η καταστροφή του περιβάλλοντος, η μόλυνση που απειλέι την ζωή των κατοίκων και να μοιραστεί ο πλούτος.
* Ο Στέλιος Τσιλιούκας είναι καθηγητής Φυσικής Β’βάθμιας εκπαίδευσης στην Κέρκυρα, βρίσκεται ήδη ενάμιση μήνα στο MSTστη Βραζιλία
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ανταποκρίσεις του Στέλιου Τσιλιούκα από τη Βραζιλία:
Στη δημοσίευση βοήθησε η Jaquou Utopie
http://wp.me/pPn6Y-268
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου